Magazin za nacionalnu geografiju, kulturu i tradiciju

Gornji Adrovac - Ruska memorijalna crkva Rajevska

Kada se završila tragična ljubav Ane Karenjine i grofa Vronskog, pukovnik Nikolaj Rajevski došao je s ruskim dobrovljcima u Srbiju. Poginuo je 20. avgusta / 1. septembra 1876. u Gornjem Adrovcu, u borbi protiv Turaka.

Gornji Adrovac - Ruska memorijalna crkva, posvećena pukovniku Rajevskom

Ruska memorijalna crkva, posvećena pukovniku Rajevskom

U Adrovcu se priča Lava Tolstoja, o Ani Karenjini i grofu Alekseju Vronskom, susrela sa pričom Agate Kristi, o Šerloku Holmsu. U Adrovcu ukrstili su se putevi Nikolaja Rajevskog (Tolstojev grof Vronski), kada je odlazio 1876. u Srpsko-turski rat, i cara Haile Selasija, Džozefine Bejker, Mata Hari, Isidore Dankan, Lorensa od Arabije, Agate Kristi, kada su 1933. putovali Orijent ekspresom u egzotični Istanbul.

Gornji Adrovac - Kapija porte Ruske memorijalne crkva

Kapija porte Ruske memorijalne crkva

Naposredno po dolasku u Gornji Adrovac, pukovnik Rajevski poginuo je 20. avgusta 1876. godine (1. septembar po novom kalendaru) u borbi protiv Turaka.

Gornji Adrovac - Raspored srpsko-ruske i turske vojske 20. avgusta 1876.

Raspored srpsko-ruske i turske vojske 20. avgusta 1876. godine

Crkva je sagrađena 1903. godine, novcem mlađeg brata, Mihaila Nikolajeviča Rajevskog i njegove supruge Marije. Zemljište za crkvu otkupila je kraljica Natalija. Do ulaza u crkvu vodi drvored lipa - svetog slovenskog drveta.

Gornji Adrovac - Pogled na Rusku crkvu

Pogled na crkvu

U porti crkve podignut je mali, vrlo mali spomenik, isklesan u peščaru. Delo i tekst nepoznatog narodnog umetnika nadvisili su neke današnje spomenike-rugobe, koji voljom skorojevića pokušavaju, između ostalog, da progutaju prelepu beogradsku železničku stanicu. Nadam se da će ostati samo na privremenom pokušaju!

Gornji Adrovac - Spomenik u crkvenoj porti, posvećen pukovniku Rajevskom

Spomenik u crkvenoj porti, posvećen pukovniku Rajevskom

Spomen-česmu, posvećenu pukovniku Rajevskom, podiglo je u porti crkve i Kolo srpskih sestara.

Gornji Adrovac - Spomen-česma

Spomen-česma

Spomenik od crnog mermera u porti crkve, posvećen ruskim dobrovoljcima, učesnicima Srpsko-turskog rata 1876. godine, podigao je Savez dobrovoljaca Donbasa.

Gornji Adrovac - Spomenik ruskim dobrovoljcima

Spomenik ruskim dobrovoljcima

Arhitektonsko rešenje crkve odgovara ruskom graditeljstvu crkvenih objekata.

Gornji Adrovac - Ruska crkva

Pogled na crkvu

Fasada je obložena žutim i crvenim keramičkim pločicama, pa je u aleksinačkom kraju poznata i kao "šarena crkva".

Gornji Adrovac - Keramička fasada Ruske crkve

Keramička fasada crkve

Unutrašnjost crkve podjednako je lepa, kao i sama crkva. Po skicama ruskog slikara Viktora Vasnecova, crkvu je oslikao dalmatinski slikar Dragutin Obradović.

Gornji Adrovac - Ruska crkva

Unutrašnjost crkve

Ratovi s Turcima nisu prestajali. Tako, u crkvenoj porti je još jedan spomenik od peščara, delo narodnog umetnika. Posvećen je junacima iz Balkanskih ratova: majoru Borku Paštroviću i pilotu naredniku Žiki Đukniću. Poginuli su pri opsadi Skadra.

Gornji Adrovac - Spomenik majoru Borku Paštroviću i pilotu naredniku Žiki Đukniću

Spomenik majoru Borku Paštroviću i pilotu naredniku Žiki Đukniću

Mesto pogibije Nikolaja Rajevskog posetio sam u julu 2020. godine, putujući prugom Orijent ekspresa od Šida do Dimitrovgrada. Zastao sam na železničkoj stanici u Adrovcu i nakon 5-6km puta stigao sam do Ruske crkve u Gornjem Adrovcu. Ukoliko putujete ovim krajevima, skrenite s puta, Gornji Adrovac i Ruska crkva nisu daleko, a pamte se.

Gornji Adrovac - Spomen-ploča na kapiji Ruske crkve

Spomen-ploča na crkvenoj kapiji

 

Autor teksta i fotografija: Zoran Cvetković